Biz Sübhaneke okurken, imam sesli okumaya başlıyor. İmam, nefes aldığı zamanlarda kalan kısmı tamamlamak uygun mudur
Cemaatle namaz 2
CEVAP
Evet.
Selamı uzatmak
Sual: İmam, sağa selam verirken (Lah) kısmını uzatıyor. Cemaat,
kısaca selam veriyor. İmamdan önce selam verilmiş sayılır mı?
CEVAP
Hayır. Namazları sahihtir.
İmama uymaya niyet
Sual: Evinden çıkarken imama uymaya niyet eden, yolda biri ile
konuşsa, yeniden mi niyet etmesi gerekir?
CEVAP
Evet.
5. rekata kalkmak
Sual: İmam yanılıp 5. rekata kalksa, o anda biri gelip ona uysa,
namazı sahih olur mu?
CEVAP
Hayır sahih olmaz. Çünkü farz kılacak olanın nafile kılana uyması caiz değildir.
Kılınmamış rekat
Sual: İmam, teşehhüdden sonra, 5. ye kalktı. 6. da kılıp selam
verdi. 2. rekatta imama uymuştum. İmam 5.ye kalkınca, uymayıp, kılmadığım bir
rekatı tek başına kıldım. Sahih mi?
CEVAP
Evet.
Sure-i Haşr’ı okumak
Sual: Sure-i Haşrın sonunu imam okuyunca, cemaat de okumuş sayılır
mı?
CEVAP
Evet. Çünkü kendisinin okuması sünnet, dinlemesi ise farzdır. Sünnet sevabı,
farzın yanında denizde damla bile değildir.
İmamın namazı bozulursa
Sual: İmamda namazı bozan bir şey bulunduğunu anlayan kimse ne
yapmalı?
CEVAP
Bu namazı tekrar kılar. Bunu imam namazda hatırlarsa yahut namazda iken namazı
bozan bir şey hasıl olursa, bunu hemen cemaate bildirir. Namazdan sonra
anlarsa, o cemaatten olduklarını hatırladığına söyleyerek, haber göndererek
bildirir. Haber alan, iade eder. Alamayan affolur. Bir kavle göre de, imamın
cemaate haber vermesi gerekmez.
Namazda adım atmak
Sual: Cemaatle namaz kılarken, önümdeki saftan biri veya yanımdaki
ayrılsa, namaz içerisinde onun yerine bir adım atarak geçebilir miyim?
CEVAP
Geçmek gerekmez. Geçilse de mahzuru olmaz. Yani hem öne hem yana geçilebilir.
İmamla aradaki mesafe
Sual: İmamla cemaatın arasından 15-16 metrelik bir yol geçiyor.
Yolun arkasında kalan cemaatin namazı sahih olur mu? Yol dışarıda, cemaat cami
dışındadır.
CEVAP
Cami içi ile dışarısı farklıdır. (Fetâvâ-yı Hindiyye)de diyor ki, (İmama uymaya
mani olan sebeplerden biri, imam ile cemaat arasında, kayık geçecek kadar nehir
veya araba geçecek kadar yol yahut sahrada kılarken, arada iki saflık boşluk
bulunmaktır. Camilerin içinde büyük boşluk arkasında, imama uymak caizdir.)
Demek ki dışarıda olduğu için o kadar bir boşluk varsa imama uymak caiz
olmuyor.
Elleri bağlamak
Sual: Cemaat otururken imama uyacağımız zaman ellerimizi bağlayıp
öyle mi cemaate dahil olacağız?
CEVAP
Elleri bağlamak gerekmez.
Kadınla namaz
Sual: Ben namaz kılarken hanımım veya annem yahut yabancı bir kadın
benim önümde namaz kılarsa namazım olur mu?
CEVAP
Sizden dokuz ayak ileride iseler namazınız sahih olur.
İmamın uyuması
Sual: Son teşehhüdde salli bariki okuduktan sonra imam uyusa veya
epey vakit geçtiği için uyuduğu sanılsa, cemaatin selam verip namazdan çıkması
caiz mi?
CEVAP
Evet.
Namazda iki niyet
Sual: Öğle, ikindi ve yatsı namazının ilk sünnetlerini kılarken,
abdestten sonra kılınan sübha namazına veya tehıyyat-ül-mescidnamazına
da niyet edilebilir mi?
CEVAP
Evet, niyet edilmesi iyi olur. Hattâ bir yolculuğa çıkılacaksa veya yolculuktan
yeni dönülmüşse, niyet sevabı da almak için, tehıyyat-ül-menzil namazına
da niyet edilebilir. Mesela (Bugünkü öğlenin ilk sünnetine, ilk kazaya kalan
öğle namazının farzına, tehıyyet-ül-mescide, tehiyyat-ül menzile ve sübha
namazı kılmaya) diye niyet edilir.
Mukim kılmak
Sual: Ankara'ya gitmek üzere evden çıktım, 10 km uzaklıktaki iş
yerime geldim, daha İstanbul'da olduğum için kendimi seferi hissetmedim. İmam
olup öğleyi mukimlere kıldırdım. Benim ve cemaatin namazları sahih oldu mu?
CEVAP
Sizinki mekruh olarak sahih oldu. Cemaatinki ise hiç sahih olmadı. Çünkü farz
kılanın nafile kılana uyması caiz değildir. Sizin son iki rekatınız nafile
olduğu için cemaatin namazı sahih olmadı.
Tesbih atmak
Sual: Mescitte, tesbihi olmayana, tesbih atmak edebe aykırı mı?
CEVAP
Evet.
Evde cemaat
Sual: Evinde namazını kılanın yanına, birkaç kişi gelip, ikindi
veya akşam namazını cemaatle kılsa, onun evden çıkması gerekir mi?
CEVAP
Hayır.
İmamın yerine geçmek
Sual: İmamın abdesti bozulsa, yerine geçen, nereden okur?
CEVAP
Baştan veya imamın kaldığı yerden okuması caizdir.
İmamın hatasını söylemek
Sual: Hariçten biri, imamın hatasını söylese, o da düzeltse caiz
olur mu?
CEVAP
Caiz olmaz.
Namaz kılınırken çalışmak
Sual: Odada cemaatle namaz kılınırken çalışmam caiz mi?
CEVAP
Namaz kılmış olan için caizdir.
Namazı iade etmek
Sual: Tanıdığım salih arkadaşlara baktım cemaatle ikindi namazını
kılıyorlar. Ben de onlara uyup kıldım. Sonra saatime baktım ki namaz vakti yeni
girmiş. İade ettim. Eğer saatime bakmasaydım bu namaz veya daha önce böyle saatime
bakmadan onlara hüsnü zan edip kıldığım namazlar ne oldu? Bazen unutup
abdestsiz kıldırsalar veya iyi sandığımız kimsenin, sonradan inançsız olduğu
meydana çıksa, bütün bu namazları kaza etmemiz gerekir mi?
CEVAP
Kaza etmeniz gerekmez. Bu konuda birkaç örnek:
1- Dinimiz, zahire göre hükmeder. Adamın abdestsiz olduğunu niye
bilmedin veya inançsız biri olduğunu niye anlamadın diye sorguya çekmez.
2- İmam unutup abdestsiz kıldırsa, namazdan
sonra hatırlasa cemaate söylemese, abdest alıp namazını kılsa, cemaate
söylemediği için günaha girmiş olmaz. Eğer cemaate benim abdestim yoktu
demişse, duyanların tekrar kılmaları gerekir. Duymayanlar sorumlu olmazlar.
3- Vesvese etmekten sakınmalıdır. İbadette zannı
galip yeterlidir. Mesela gusledip banyodan çıksa, fakat bazı yerleri kuru
kalmış olsa, kuru kaldığını bilmese guslü sahih olur. Bunun gibi insan domuz
yağı bulunan bir şey yese, domuz yağı olduğunu bilmese, bilmediği için ona
günah olmaz.
4- Araştırıp kıble istikameti diye yanlış olarak
ters yöne dönse bile, yine namazı sahih olur.
5- Bayram hilaline baksa hava bulutlu olduğu
için görülmese, ama gerçekte ise ertesi günü bayram olsa, o kimse hilali
görmediği için ertesi günü yani bayram günü oruç tutsa, hem günah olmaz, hem de
o oruç ramazan ayından sayılır.
Rüku’a gitmek
Sual: Cemaate imam rükuda iken yetişen mesbuk, yalnız tekbir
getirip de mi rükuya gider, yoksa tekbir getirdikten sonra bir daha Allahü
ekber der öyle mi rükuya gider?
CEVAP
Vakit müsaitse inerken de tekbir getirir, değilse sadece iftitah tekbiri
yetişir.
Namazı kılmış olan
Sual: Vaktin farz namazını kılan bir kişi namaz kılmamış bir kişiye
imam olup namaz kıldırabilir mi?
CEVAP
Kıldıramaz. Şafii’de kıldırabilir.
İlk oturuş
Sual: İmama sonraki rekatlarda yetişildiğinde ilk oturuşta sadece
ettehıyyatü mü okunur?
CEVAP
Evet.
Farzdan sonra sünnet
Sual: Öğle namazı farzı kılınırken imama uyan, ilk sünneti farzdan
hemen sonra mı, yoksa son sünnetten sonra mı kılmalıdır, yatsı namazında da
durum böyle midir?
CEVAP
Önce ilk sünnet kılınır.
Tek kişi
Sual: İki kişi cemaatle namaz kılarken, cemaat olan tek kişi imamın
neresine durur? Bunlar namaz kılarken bir başkası gelse o nereye durur?
CEVAP
Cemaat bir kişi ise, imamın sağ yanında hizasında durur. Solunda veya arkasında
durması mekruh olur. Ayağının topuğu, imamın topuğundan ileri olmazsa, namazı
sahih olur. Çok kimse, bunu bilmediği için imamın gerisinde duruyor. İmamla
omuz omuza olmalıdır. İmamdan ileri olmamak için ayağının topuğu imamın
topuğundan ileri olmaması yeter. İhtiyat için dört parmak kadar geriden
durulabilir.
İki kişi cemaatle namaz kılarken, bir kişi daha gelse, bu
kişi, imamın yanındakinin omzuna hafifçe dokunur, geriye gelmesini bekler. O
geriye gelirse onun yanında durur, gelmezse, yahut o kişinin geleceğini
sanmıyorsa, o kişinin sağına veya imamın soluna durabilir.
Bazı kimseler böyle geriye gelineceğini bilmiyor. Bilmediği
için de gelmeyebilir veya vuran kimsenin emri ile geriye gelirse namazı
bozulur. Kendi isteği ile geriye gelirse namazı bozulmuş olmaz. Gelen kişi
yalnız kalmasın diye kendi isteği ile gelmelidir.
Papazın imamlığı
Sual: Bir papaz, inancını saklayıp müslüman gibi senelerce namaz
kıldırsa, cemaat onun papaz olduğunu bilmediği için, cemaatin namazına bir zarar
gelir mi?
CEVAP
Gelmez.
Âlimin yanında yürümek
Sual: Yaş veya ilimce büyük olan bir zatla giderken, onun sağında
mı, solunda mı gitmek gerekir?
CEVAP
İki kişi cemaatle namaz kılarken biri imam olunca, diğeri cemaat olur. Cemaat
olan sağda, imam olan solda durur. Yürürken de rütbesi veya ilmi fazla olan
solda yürür.
İmam vekil etmek
Sual: Ben imam oldum, birkaç arkadaşla evimizin bir odasında
cemaatle namaz kılarken, öbür odada hasta yatan annem çağırdı. Ben de yavaşça
selam verip namazı bozdum. Giderken bir arkadaşı yerime vekil ettim. O namazı
tamamladı. Bu namaz sahih oldu mu?
CEVAP
Evet sahih oldu.
Abdestsiz namaz
Sual: Birkaç arkadaşla cemaatle namaz kıldırıyordum. Bir müddet
sonra abdestimin olmadığını hatırladım. Hemen namazı bozup yerime birini vekil
edip gittim. Niye gittiğimi sordular, ben de abdestimin olmadığını söyledim.
Onların namazı sahih oldu mu?
CEVAP
Onların namazı sahih olmadı. Çünkü sizinle kıldıkları sahih değildi. S.
Ebediyye’de şöyle bildiriliyor:
İmamda namazı bozan bir şey bulunduğunu anlayan kimse, bu namazı tekrar kılar.
Bunu imam namazda hatırlarsa, bunu hemen cemaate bildirir. Namazdan sonra
anlarsa, o cemaatten olduklarını hatırladığına, söyleyerek, haber göndererek,
yazarak bildirir. Haber alan, iade eder. Alamayan affolur. Bir kavilde ise
imamın cemaate haber vermesi lazım değildir. Şafii mezhebinde haber vermesi
gerekmez.
Mekruh mu, sünnet mi?
Sual: İşyerinde veya evde, namazları cemaat yapıp kılalım diyoruz.
Fakat namaz oldukça gecikiyor. Namazı, yalnız dahi olsa erken vaktinde kılmak
mı, yoksa kerahet vaktinde dahi olsa cemaati beklemek mi daha efdaldir?
CEVAP
Sünnet ile mekruh çakışınca mekruh işlememek için sünnet terk edilir. Mekruh
vakitte cemaatle kılmak mekruhtur. Onun için mekruh vakit girmeden yalnız
kılınır.
Mihrapta kılmak
Sual: (Camide, ilk cemaatin imamı mihrapta durmazsa mekruh olur)
deniyor. Namaz kıldığımız camide, birkaç bölme var. Mihrap olan yerde, cuma ve
bayram namazlarını kılıyoruz. Kışın burası soğuk olduğu için, beş vakit namazı
küçük odada kılıyoruz, fakat orada mihrap yok. Kıldığımız namazlar mekruh mu
oluyor?
CEVAP
Her oda, müstakil yer demektir. Kışın küçük odada namaz kılmak mekruh olmaz.
Cemaatin farza başlaması
Sual: Sünnet veya kaza namazı kılarken, cemaat farza başlarsa,
namazı bozup, imama uymak gerekir mi?
CEVAP
Dört rekat sünnete başlamış ise, iki rekat kılınca selam verip imama uyar. Üç
rekat kılmışsa dörde tamamlar. Sünnet kılarken kaza namazına da niyet eden, farza
başlanıldığını görürse, namazını bozmaz. İki veya dört rekata tamamlar. Mesela
öğlenin ilk sünnetinde iki rekatta selam veren, farzdan sonra, iki daha
kılarak, dörde tamamlar. Yeniden dört rekat kılması, daha iyi olur. Kaza
kılarken cemaate başlanırsa, tertip sahibi olan bozmaz. Maliki mezhebinde de
böyledir.
Cemaatle namaz kılarken, başka bir namaz kılmak tahrimen
mekruhtur. Bunun için, iftitah tekbirine yetişemeyeceğini zanneden, başka
namaza başlamaz, cemaati bekler.
Tekbiri ayakta almak
Sual: İmama rükuda yetişmek için, acele tekbir alıp, rükua gidince
tekbiri bitiren, o rekata yetişmiş olur mu?
CEVAP
İftitah tekbirini ayakta almak şarttır. Eğilirken alınırsa imama uyulmuş olmaz.
O namaz sahih olmaz.
İftitah tekbirini ayakta alıp, sonra imamla rükuda bir an
beraber kalınca, hem namaz sahih olmuş olur, hem de o rekata yetişmiş olunur.
Rekata yetişeceğim diye eğilirken tekbir alınmamalı. Rekata yetişemese de,
namaza uyması sahih olmalı. Namaza uymak sahih olmazsa, namaz da sahih olmaz.
Evden çıkarken niyet
Sual: Cemaatle namaz kılmak niyetiyle evden çıkan, yeni bir niyet
etmeden imama uyabilir mi?
CEVAP
Uyabilir; fakat yolda namazı bozacak bir şey yapmamak gerekir. Yürümek ve
abdest almak zarar vermez. (S.Ebediyye)
Seferi imama uyan
Sual: Seferi imama uyunca, imam selam verdikten sonra, iki rekât
daha kılarken Fatiha okumak gerekir mi?
CEVAP
Bazı âlimler, seferi imama uyan mukim, üçüncü ve dördüncü rekâtlarda Fatiha
okumasa da olur dediyse de, Şems-ül eimme Abdülaziz Halvani ve başka âlimler,
okur dediler. O hâlde, ihtiyat ederek okumalıdır. (Cami-ur-rumuz,
Tatarhaniyye)
İmamın ve cemaatin niyeti
Sual: İmam cemaatle namaz kıldıracağı zaman nasıl niyet eder?
CEVAP
İmam, (Bana uyan cemaate imam oldum) der. İmamın, erkeklere imam olmaya niyet
etmesi şart değildir. Eğer niyet etmezse namaz sahih olur; ama kendisi cemaatle
kılmak sevabına kavuşamaz. (Cemaate imam olmaya) niyet ederse bu sevaba da
kavuşur.
Cemaatte kadın da varsa imamın, (Kadınlara imam olmaya) diye
niyet etmesi şarttır. Böyle niyet etmezse kadınların namazı sahih olmaz.
İmamdan önce selam
Sual: İmam daha okumalarını bitirmeden, dalgınlıkla imamdan önce
her iki tarafa da selam verenin namazı bozulur mu?
CEVAP
Bozulmuş olmaz. İmamın selam vermediğini görünce, namaza devam eder ve imamla
tekrar selam verir.
Sünnet kılarken imama uymak
Sual: Tam İlmihal’de (Dört rekât sünnet kılarken, farz kılan imama
uyan, namazı farz gibi kılar) deniyor. Sünnet kılarken, farz kılan imama nasıl
uyulur?
CEVAP
Nafile kılan farz kılana uyabilir. Mesela, öğlenin sünnetini kılmadan cemaate
yetişen kimse, öğlenin farzını kıldıktan sonra, ilk sünneti kılacağı sırada,
yanında yeniden cemaat teşekkül etse, o imama uyarak öğlenin sünnetini kılar.
İmama uyduğu için de, farz gibi kılar. Son sünneti kılarken de uyulabilir;
hatta son sünneti kıldıktan sonra da, imama uyup nafile kılınabilir.
Kadınla yan yana namaz kılmak
Sual: Hanımımla cemaat olup, on senedir namaz kılıyoruz. Hanım
benim sağıma duruyordu. Şimdi öğrendim ki, kadınla yan yana durup cemaatle
namaz kılınca erkeğin namazı bozuluyormuş. Şimdi bu on senelik namazımı
kurtarmamın bir yolu var mı?
CEVAP
Sizin namazınız bozulunca, hanımınızınki de bozulmuş olur. Şafii mezhebinde,
cemaatle namaz kılarken, kadın erkeğin yanında namaza dursa ikisinin namazı da
sahih olur, ancak kadının erkeklerin arkasında durması iyi olur. (Muğnil
muhtac, Kitab-ül Üm)
Dört hak mezhep rahmettir. (Hadîka) kitabının
yediyüzdokuzuncu sahifesinde diyor ki, (Abdest ve gusülde başka mezhebi taklid
etmek câizdir. Bunun için, o mezhebin şartlarına da uymak lâzımdır. Bütün
şartlarına uymazsa, taklid câiz olmaz. (Tam İlmihâl)
Taklide başlamadan önceki gusül, abdest ve namazlarınızı
Şafii mezhebinin şartlarına uyarak yapmış iseniz kaza etmek gerekmez. Şafi
mezhebinin şartlarına uymamış iseniz o namazları kaza etmeniz gerekir.
Telfîk, kendi mezhebinde caiz değilken, bir ihtiyaç,
bir harac [güçlük] olmadan ve şartlarına riayet etmeden, başka mezhepte caiz
olan hükümlerle amel etmek demektir. Telfîk haramdır, söz birliğiyle bâtıldır.
Ön safa geçmek
Sual: Cemaatle namaz kılarken bazen ön safta boş yer oluyor. Namaza
başlamış cemaatin önünden geçerek ön safı doldurmak gerekir mi?
CEVAP
Öndeki safta boş yer varken, arkasındaki safta durmak mekruhtur. Ön safa geçmek
için, cemaatin önünden geçmek de günah olmaz. Hatta, birinci safta boş yer olup
ikinci safta boş yer yoksa, ikinci safı yarıp birinci safa geçilir.
Bulaşıcı hastalığı olan
Sual: Bulaşıcı bir hastalığı olanın, mescide devam etmesi caiz
midir?
CEVAP
Caiz değildir.
Cemaatle kaza kılmak
Sual: Bir arkadaşım, kaza borcu olduğu için, cemaatle teravih
namazı kılınırken imama uyarak kaza namazı kıldığını söyledi. Bu şekilde, başka
bir namaz kılana uyarak kaza kılmak caiz olur mu?
CEVAP
Şafii mezhebindeyse, caizdir. Hanefi mezhebinde caiz olmaz. Hanefi mezhebinde,
aynı namaz kazaya kalmışsa cemaatle kaza edilebilir. Mesela bugünkü sabah
namazını vaktinde kılamayanlar, kazasını cemaatle kılabilirler. Bunun
haricinde, Hanefi’de cemaatle kaza namazı kılmak caiz değildir. Çünkü herkesin
kazaya kalan namaz vakitleri değişiktir.
Hanefi’ye uyan Şafii
Sual: Hanefi imama uyan Şafii veya Şafii imama uyan Hanefi, sabah
namazında kunut okur mu?
CEVAP
Hanefiye uyan Şafii, okumaya fırsat olmadığı için, kunut okumaz. Şafii’ye uyan
Hanefi de, okumaz, imamı bekler.
İkinci cemaat
Sual: Mescitte, ikinci üçüncü cemaat yapılsa, imam olanın illa
mihrapta mı durması gerekir?
CEVAP
Camide ilk cemaatin imamı mihrapta kıldırmazsa, mekruh olur. İmamı ve cemaati
belli kimseler olan her camide, vakit namazları, imam mihrapta olarak, cemaat
ile kılındıktan sonra, tekrar cemaatler yapılabilir. Ancak sonraki cemaatler,
mihraptan başka yerde kılmalıdır!
(Eğer sonraki cemaatin imamı mihrapta bulunur, ezan ve ikamet
okunmazsa, mekruh olmaz) diyen âlimler de vardır. İhtiyaten sonraki cemaatler
mihrapta kılmamalıdır!
Yol kenarlarındaki belli bir imamı olmayan mescitlerde, ezan
ve ikamet okunarak, mihrapta veya mescidin başka yerinde cemaatler yapılabilir.(Halebi)
Cemaatten ayrı ikamet
Sual: Yollarda veya belli bir imamı olmayan yahut cemaati belli
kimseler olmayan camilerde, cemaatten ayrı namaz kılarken ikamet okumak gerekir
mi?
CEVAP
Yollarda bulunan veya imamı ve müezzini bulunmayan ve cemaati belli kimseler
olmayan camilerde, çeşitli zamanlarda gelenler, bir vaktin namazı için, çeşitli
cemaatler yaparlar. Her cemaat için, ezan ve ikamet okunur. Böyle camide,
yalnız kılan da, ezan ve ikameti kendi işiteceği kadar sesle okur.
İmamla yapılan hatalar
Sual: İmam ile namaz kılarken imam secdeden doğruldu zannederek
başımı kaldırdım, baktım ki imam daha secdede. Tekrar secdeye gittim. Yani
benimki üç secde oldu. Bir de yine dalgınlıkla, imam selam vermeden önce selam
verdim. Sonra baktım imam daha okuyor. Bekleyip imamla birlikte selam verdim.
Namazım sahih oldu mu? Secde-i sehv yapmam gerekiyor muydu?
CEVAP
İmamla yapılan hatalarda secde-i sehv gerekmez. Namazınız sahih olmuştur.
Saf olmak
Sual: Cemaatle namaz kılarken, yalnız bir kişi varsa, o bir kişinin
imamdan yarım metre geriye durması mı gerekir?
CEVAP
Hayır. Yan yana durmaya saf olmak denir. İki kişi yan yana durunca saf olur.
Biri geride, imam ileride durunca saf olmaz. İmamla yan yana aynı hizada
durmaları gerekir. İmamın sağ yanında duran kimsenin, secdeye inip kalkarken,
imamdan ileri gitmemesi için, topuklarının imamın topuklarından geride durması
ihtiyatlı olur. İmamdan ileri geçmezse, imamla aynı hizada durmasında mahzur
olmaz.
Bir kadınla kocası veya mahremi bir erkek, cemaatle namaz
kılarken, kadın tam imamın arkasında durur.
Sesli okumak
Sual: Sübhaneke okumayı yetiştiremezsek imam açıktan okurken devam
edip bitirmemizde veya imam açıktan okumaya başlayınca imama yeni uymuşsak,
Sübhanekeyi okumakta bir sakınca var mıdır?
CEVAP
İmam sesli okurken, Sübhaneke okunmaz. Yarıda kalmışsak bile kesmemiz gerekir.
Sübhaneke okumak sünnet, imamı dinlemek ve imama tâbi olmak vacibdir. İmam,
âyet aralarında nefes alırken Sübhanekeyi parça parça okumakta da mahzur
yoktur.
İmama tabi olmak
Sual: Kunut’u okumak da, Ettehıyyatü’yü okuyacak kadar durmak da
vacib iken, birinci oturuşta Ettehıyyatü’yü yetiştiremeyen, tamamlayıp ondan
sonra kalkıyor da, Ramazan’da vitir cemaatle kılınırken, Kunut’u
yetiştiremeyen, niye Kunut’u okumayıp imamla birlikte rükûa gidiyor?
CEVAP
İmam arkasında Kunut okumak, vacib değildir, sünnettir. AyrıcaKunut’u
bitirmeden imam rükûa giderse, kunutu bitiremeyen, okumayı kesip imama tâbi
olur, çünkü imamla birlikte rükûu kaçırma tehlikesi vardır. Teşehhüd böyle
değildir, bitirdikten sonra kıyama kalkabilir. Ama secde, rükû gibi rükünlerde
imama muhalefet etmek, namazı bozar. (Dürer)
Yeni Müslüman olan imam
Sual: 3 yıl imamlık yapan kişi, (Ben Hristiyan idim, şimdi
Müslüman oldum. Arkamda kılınan namazları kaza etmeniz gerekir) dedi.
Arkasında kılınan namazları kaza gerekir mi?
CEVAP
Hayır, kaza etmek gerekmez. (Tergib-üs-salât)
Cemaatle namaz kılmak İslam’ın şiarıdır. İslamiyet zahire
bakar, Müslümanım diyeni Müslüman kabul eder. Cemaat, imamın kalbindeki imanı
bilemez, zaten dinimiz de bunun bilinmesini istememiştir. İmam olan zat, cemaat
için hükmen Müslüman kabul edildiği için, imamın daha sonra gayrimüslim olduğu
meydana çıksa da artık, onun arkasında kılınan namazları kaza etmek gerekmez.
Safları düzeltmek
Sual: Resulullah, namazdan önce safları düzeltmek için değnekle
işaret etmiş midir?
CEVAP
Evet.
Sünnetten fazla okumak
Sual: Muteber bir kitapta, (İmamın farz kıldırırken, kıraati ve
tesbihleri sünnetten fazla okuması tahrimen mekruhtur) buyurulurken, başka
yerindeyse, (İmam cemaatin hâline göre hareket eder) buyuruluyor. Bu iki
ifadeyi nasıl birleştirebiliriz?
CEVAP
İmamın, sünnetlerden fazla okuması uygun değildir, çünkü cemaatin içinde
hastalar, ihtiyarlar, yolcular ve işi acele olanlar olabilir. Bunun için
sünnetten fazla okumak tahrimen mekruhtur. Cemaatin içinde hastalar ve
özürlülerin olduğu biliniyorsa, imam sıkıntı vermemek için, sünnetten de kısa
okuyabilir. Mesela, sabah namazında uzun sure okumak sünnetken, böyle hâllerde
kısa sureyle namaz kılınır.
Üç rekât kılmak
Sual: Güvenilen biri, (Sen öğleyi üç rekât kıldın) dese,
namazı iade etmek gerekir mi?
CEVAP
Öğle namazını kılan, selam verdikten sonra, güvenilir bir kimse, (Sen öğle
namazını üç rekât kıldın) dese, namaz kılan kimse de dört rekât kıldığından
emin olsa, kendisine üç rekât kıldığını haber veren kimsenin sözüne uyması
gerekmez. (Fetava-yı Hindiyye)
İftitah tekbirine yetişmek
Sual: Öğle, ikindi ve yatsı namazlarında, camiye girdiğimizde ilk
sünnetler kılınmaya başlanmış, yarısı da kılınmışsa veya sünnetler bitmek
üzereyse, ne yapmak gerekir?
CEVAP
İftitah tekbirine yetişemeyeceğini anlayan, sünnete başlamaz, cemaati bekler.
Cemaat farza başlamadan önce, iki rekât kılabileceğini kuvvetli tahmin
ediyorsa, sabahın kazasına niyet ederek, iki rekât kaza kılabilir. Farzı
kıldıktan sonra, öğle ve yatsının son sünneti, iki veya dört rekât olarak da
kılınabilir. Her zaman, öğlenin ve yatsının son sünnetlerini dört rekât olarak
kılmakta mahzur olmaz, hattâ iyi olur. Sabahın ve ikindinin sünnetini kılamadan
farza uyan, farzdan sonra sünneti kılamaz. Çünkü sabah ve ikindi namazının
farzından sonra nafile kılınmaz. Kaza borcu olan, kaza namazı kılabilir.
Ücretle namaz kıldırmak
Sual: Ücretle namaz kıldıran imamın arkasında, namaz kılınır mı?
CEVAP
İmamlık şartlarını taşıyan bir kimse, ücret veya maaş karşılığı imamlık
yapıyorsa, bunun arkasında namaz kılmanın caiz olduğuna fetva verilmiştir.
Kur’an-ı kerim, din dersi öğretmek, ezan ve imamlık için parayla insan
görevlendirmek caiz olur. Son zamanlarda, dinde gevşeklik olduğundan, Kur’an-ı
kerimin ve din bilgilerinin unutulmaması ve imamlığın, müezzinliğin
yapılabilmesi için, ücretle yaptırılması zaruret haline gelmiştir; fakat bu
fetva, bütün ibadetlerin ücretle yapılabileceğini göstermez. (Redd-ül-muhtar)
İmama yetişemeyen
Sual: Cemaatle namaz kılarken, cemaatin de okuduğu yerlerde imama
yetişemeyen, mesela ilk oturuşta, Ettehıyyatü’yü okumadan imam ayağa kalksa
veya son oturuşta, Ettehıyyatü’yü bitirmeden imam selam verse imama uymamız
gerekir mi?
CEVAP
İlk oturuşta da, son oturuşta da, Ettehıyyatü’yü bitirmek gerekir.
Ettehıyyatü’yü okumak
Sual: İmam, namazda birinci ve ikinci oturuşta, Ettehıyyatü’yü
bitirmeden kalkar veya selam verirse, cemaatin okuyup bitirmesi gerekiyor.
Peki, imama birinci veya ikinci oturuşta uyarak mesbuk olanın da,
Ettehıyyatü’yü bitirmesi gerekir mi?
CEVAP
Hayır, onun bitirmesi gerekmez.
İmamın sessiz okuması
Sual: İmam, sesli okunacak namazlarda, Fatiha’nın yarısını sessiz
okuduktan sonra hatırlasa, sesli okumaya baştan mı yoksa kaldığı yerden mi
başlaması gerekir?
CEVAP
Baştan başlaması daha iyi olur. Secde-i sehv de yapmaz. Tamamını sessiz okusaydı,
secde-i sehv gerekirdi.
İmam Fatiha’yı gizli okursa
Sual: İmam, Fatiha’yı açıktan okuyacakken, yanılıp gizli okusa,
sonra hatırlarsa ne yapar?
CEVAP
Fatiha’yı tekrar okumaz. Zamm-ı sureyi açıktan okur. Bir âyeti veya daha fazla
âyeti gizli okursa, onu açıktan tamamlar. Tamamını tekrarlamaz. Gizli okuması
gereken yerde, imam Fatiha’nın çoğunu açıktan okursa kalanını gizli olarak
tamamlar. Namazın sonunda da secde-i sehv yapar.
Cemaatle namaz sünnettir
Sual: Cemaatle namaz kılmak sünnet değil midir?
CEVAP
Evet, Hanefî, Şâfiî ve Malikî'de, beş vakit namazın farzlarını cemaatle kılmak,
erkeklere sünnettir. Hanbelî'de bazı şartlar dâhilinde farzdır.
Küfürde alışkanlık
Sual: Ara sıra bize imamlık yapan güneyli bir arkadaş var. Hafif
kızdırsak hemen, dine, imana, Allah’a sövüyor. Tevbe et diyoruz, tevbe ediyor,
fakat alışkanlık hâline getirdiği için, basit bir olaydan sonra yine aynı
şekilde Allah’a sövüyor. Böyle bir arkadaşın arkasında namaz kılmak caiz midir?
CEVAP
Böyle bir kimsenin arkasında namaz kılınmaz. Tevbesinde samimiyse, ancak
kendini kurtarır. Biz onun kalbini bilemeyiz, fakat o hâlini bilerek, arkasında
namaz kılamayız. Çünkü hadis-i şerifte, böyle küfrü değil, günahı bile
bırakmadan istiğfar edenin, Rabbiyle alay ettiği bildiriliyor.
Mekruhla sünnet çakışırsa
Sual: Namazı cemaatle kılmak sünnet olduğu için, vacib olan tadil-i
erkâna riayet etmeyen veya başka mekruh işleyen imama uymak uygun olur mu?
CEVAP
Uygun olmaz. (Halebî)
Bir sünnetle bir mekruh çakışınca, yani sünnet işlemek için
mekruh işlemek zorunda kalınca sünneti bırakmak gerekir. Yani mekruhtan kaçmak,
sünneti yapmaktan önce gelir. (Uyun-ül-besair)
Kaza namazı kılarken
Sual: Kaza kılarken yanında cemaat teşekkül etse, namazı bozup o
cemaate uymak caiz midir?
CEVAP
Tertip sahibi ise bozmaz. (Halebî, S. Ebediyye)
İmam beşinci rekâta kalksa
Sual: İmam son teşehhüde oturmadan beşinci rekâta kalkınca cemaat
ne yapar?
CEVAP
İmam dördüncü rekâtta oturmayıp beşinci rekâta kalkarsa, cemaat, imamı oturduğu
yerde bekler. İmam hatırlayınca secde yapmadan oturup teşehhüdden sonra selam
verirse, secde-i sehv ile namaz sahih olur.
İmam, geri dönmeyip, beşinci rekâtın secdesini de yapınca,
hepsinin namazları bozulur. Cemaatin yalnız başına teşehhüd yapması ve selam
vermesi fayda vermez. (Redd-ül muhtar)
İmam beşinci rekâtı kılsa
Sual: İmam, öğlenin farzını kıldırırken, Ettehıyyatü’yü
okuduktan sonra yanılarak beşinci rekâta kalkıp, altıncı rekâtı da kılıp selam
verdi. Ben ikinci rekâtta imama uydum. İmam beşinci rekâta kalkınca ben imama
uymadım. Kılmadığım bir rekâtı, kalkıp kıldım. İmam selam verirken onunla selam
verdim. Namazım sahih oldu mu?
CEVAP
Sahih oldu. İmamla beşinci veya altıncı rekâtı kılsaydınız sahih olmazdı.
Halvette namaz kılmak
Sual: Bir erkek, evine gelen yabancı kadınlara imam olabilir mi?
CEVAP
Evde erkek, mahremi olan kadınlara imam olur, yabancı kadınlara imam olamaz,
çünkü halvet olur. Eğer cemaat arasında, bir erkek veya imamın mahremi kadın
bulunursa, yabancı kadınlar da cemaate girebilir. (S. Ebediyye)
Bir evde kadınların arasında yalnız bir erkek bulunur da, o
erkeğin kızı, kız kardeşi, annesi, halası, teyzesi gibi bir mahremi veya karısı
bulunmazsa, kadınlara imam olması mekruhtur, ama yanında bunlardan biri bulunur
yahut kadınlara mescidde imam olursa mekruh olmaz. (Dürr-ül muhtar)
Üst kattan imama uymak
Sual: Apartmanımızın alt katında cemaatle namaz kılınıyor. Biz,
hemen onun üst katında oturuyoruz. İmamın sesini rahat duyabilecek büyüklükte
bir delik açtık. İmamın sesi duyuluyor. Bu durumda üst kattan alt
kattaki imama uymak caiz olur mu?
CEVAP
Alt katta boş yer varsa caiz olmaz.
İmama tâbi olmak
Sual: İmam rükû veya secdede üç kere tesbih söylemeden veya hızlıca
söyleyip de kalksa, cemaat üçe tamamlayıp mı kalkar, yoksa cemaatin imama tâbi
olup hemen kalkması mı gerekir?
CEVAP
Hemen kalkması gerekir, çünkü cemaatin imama tâbi olması vacibdir. (Dürr-ül-muhtar)
İmamdan önce kalkmak
Sual: Bir kimse, dalgınlıkla imamdan önce başını rükûdan kaldırsa,
sonra cemaatin hâlâ rükûda olduğunu görünce tekrar rükûa gitse iki rükû mu
yapmış olur?
CEVAP
İmamdan önce başını kaldıran kimse tekrar rükûa döner. Bu, iki rükû sayılmaz.
Cemaat hata etse de secde-i sehv gerekmez. (Dürr-ül-muhtar)
Yemek yerken
Sual: Yemek yerken namaz vakti girse, ne yapmak gerekir?
CEVAP
Yemek yerken namaz vakti girse, yemeğe devam edildiği takdirde, namaz vakti
kaçacaksa veya mekruh vakte girecekse, yemek bırakılıp namaz kılınır. Cemaat
kaçacak diye, yemek bırakılmaz. Eğer yemek yerken cuma namazının cemaati
kaçacaksa, yine yemek bırakılır. (S. Ebediyye)
İmam selam verirken
Sual: İmam sağa selam verirken imama uyanın namazı sahih olur mu?
İmama yetişemese de, namazı yeni baştan kılacağına göre, namaza devam etmesinde
mahzur var mıdır?
CEVAP
Sadece imama uyması değil, namazı da sahih olmaz, çünkü tek başına kılmaya
değil, imama uyarak kılmaya niyet etmişti. İmama uymanın sahih olması için,
selam vermeden önce uymak şarttır.
Cemaate yetişmek için
Sual: Bir kimse sabah namazının sünnetini kılarken, cemaatle namaza
başlansa, cemaate, imam selam vermeden önce yetişemeyeceğini anlayan, namazın
sünnetlerini terk edebilir mi?
CEVAP
Cemaatle kılınan yirmi yedi derece sevaba kavuşabilmek için, Euzü’yü,
Sübhaneke’yi terk eder, Rükû ve secdelerdeki tesbihleri birer defa
söyler. (Halebî-yi sagir)
Namaz kılana uyunca
Sual: Yatsının farzını yalnız kılan kimseye, zamm-ı sureyi okurken
bir başkası uysa, imam olan kimse, okuduğu Fatiha ve zammı sureyi tekrar okur
mu?
CEVAP
Evet, ikinci defa okur. Cemaatle kılınan akşam, yatsı ve sabah namazlarında
sesli okunduğu için, açıktan okur. (Bahr-ür-Râık,Hindiyye)
Kadınların camiye gitmesi
Sual: Kadınların vaaz veya Kur’an dinlemek, teravih veya vakit
namazlarını cemaatle kılmak için, camiye gitmeleri daha sevap olmaz mı?
CEVAP
Hayır. Kadınların evde kıldıkları namaz, daha sevaptır. İki hadis-i şerif:
(Kadınların en hayırlı namazı, evlerinin en dip köşesinde kıldıkları
namazdır.) [Taberânî]
(Kadınların, evinin en mahrem yerinde kıldığı namaz,
salonda kıldığı namazdan efdaldir. Salonda kıldığı namaz ise, camide
kıldığından efdaldir.) [Ebu Davud, İ. Ahmed]
İbni Âbidin hazretleri de buyuruyor ki: Kızların, genç ve
yaşlı kadınların beş vakit namaz ile Cuma ve Bayram namazları için ve vaaz
dinlemek için camiye gitmeleri caiz değildir. Eskiden, yalnız çok yaşlı
kadınların, akşam ve yatsı namazına gitmesine izin verilmişse de, şimdi
bunların da gitmesi caiz değildir. (Redd-ül-muhtar)
Kadınların cemaate gelmeleri mekruhtur. Ancak, (Yaşlı
kadınların, sabah, akşam ve yatsı namazına gelmeleri caizdir) diye fetva
verilmişse de, zamanımızda fesadın meydana çıkmış olmasından dolayı,
kadınların, artık bütün namazlara gelmeleri mekruhtur. Tebyinkitabında
da böyle bildirilmiştir. (Hindiyye)
Yolculukta veya evden uzakta iken camide namaz kılmak
gerekince cemaatin camiden çıktığı vakitler tercih edilmelidir.
Namaza başlamış olmaz
Sual: İmamdan önce iftitah tekbiri getirirsek imama uymuş
sayılmıyoruz, fakat imam namaza başlarken Allahü ekber cümlesini
bitirmeden hemen Allahü ekber diyen, imama uymuş olur mu?
CEVAP
Hayır, imama uymuş olmaz. (Dürer ve Gurer)
İmam bitirdikten sonra söylemeli.
Camide yer vermek
Sual: S. Ebediyye’de (İbadetlerde îsar yapılmaz. Mesela, birinci
saftaki yerini başkasına vermez) deniyor. Bir ihtiyara veya büyük bir
zata yer versek mekruh mu olur?
CEVAP
Îsar, muhtaç olduğu bir şeyi kendi kullanmayıp, muhtaç olana vermektir. Îsar
yapılmaz demek, onu yapmak gerekmez, yapılmazsa günah olmaz demektir. Yapılması
da caizdir. Mesela bir âlime, bir yaşlıya veya emîr durumundaki bir zata,
yerimizi vermemiz uygun olur.
İmama âmin demek
Sual: Cemaatle imam dua ederken, biz sadece âmin mi diyeceğiz yoksa
biz de mi dua edeceğiz?
CEVAP
Hem âmin diyeceğiz, hem de dua edeceğiz. Bunun bir istisnası vardır. Eğer imam
büyük zatlardan biri ise, kendimiz dua etmeyip, sadece o zatın duasına âmin
demeliyiz.
Îmâ ile kılana uymak
Sual: S. Ebediyye’de, (Ayakta namaz kılan, oturarak kılana
uyabilir) deniyor. Buradan îmâ ile kılana da uyabileceği, yani îmâ ile kılanın
ayakta kılabilenlere imam olabileceği anlaşılır mı?
CEVAP
Hayır, oturup îmâ ile kılan yani rükû ve secde edemeyen kimse, ayakta kılan
kimseye imam olamaz. Bu hususta fıkıh kitaplarında deniyor ki:
Ayakta durarak namaz kılan kimse, oturduğu yerde rükû ve
secde eden imama uyabilir, fakat rükû' ve secde ile namaz kılan kimse, îmâ ile
namaz kılana uyamaz. (Fetava-i Hindiyye)
Oturanın, ayakta durana imam olması caizdir, fakat rükû ve
secde ile namaz kılanın, îmâ ile namaz kılana uyması sahih değildir. (Mecmua-i
Zühdiye)
Rükû ve secde eden, îmâ ile kılana uyamaz. (İbni
Âbidin)
Ayakta kılan oturarak kılana uyar. Îmâ ile kılan, îmâ ile
kılana uyar. Ancak oturarak îmâ ile kılan, yatarak îmâ ile kılan imama uyamaz.
Ayakta olan da uyamaz. (Dürer Gurer)
Hasta, namazın bir kısmını îmâ ile kılar, sonra ayağa kalkıp
rükû ve secde ederek namaz kılmaya gücü yeterse, o kimsenin namazını iade
etmesi gerekir. Çünkü namazı rükû ve secde ederek kılanın îmâ ile kılana uyması
caiz olmadığı gibi, îmâ ile kılmaya başladığı namazı, rükû ve secde ederek
tamamlaması caiz olmaz. (Halebi-yi sagir)
Rükû ve secde ile namaz kılanın, îmâ ile namaz kılana uyması
caiz olmaz. (Nimet-i İslâm)
Hanefi’de, ayakta namaz kılanın, oturarak rükû ve secdeyi yapabilen
imama uyması sahihtir. Rükû ve secdeyi yapmaktan âciz olana, ayakta kılanın
uyması sahih olmaz. (El-fıkhü alel mezahibil-erbea)
Kerahat vaktinde cemaat
Sual: Mekruh vakit girince, mesela akşama beş dakika kala, ikindi
namazını cemaatle kılmak caiz olur mu?
CEVAP
Evet, cemaatle kılmak daha iyidir. Mekruh vakte girildi diye cemaat terk
edilmez.
Cami uzaksa
Sual: En yakın cami, bize oldukça uzaktır, fakat imamı Ehl-i sünnet
kitaplarını okuyan, din büyüklerini seven salih bir kimsedir. Uzak demeden gitmek
daha mı çok sevab olur?
CEVAP
Uzak olunca gitmek şart değilse de, gidilebilirse çok sevab olur. Camiye
giderken her adımına sevab verildiği gibi, camiden eve dönerken de, her adımına
sevab verilir. Üç hadis-i şerif:
(Abdest alıp namaz kılmak için, camiye gidenin, her adımında, bir sevab
yazılır, bir günahı da affedilir. Cami ne kadar uzaksa, o kadar çok sevab
kazanır. Camiye gelip de, cemaatle namaz kılarsa günahları affedilir. Cemaate
yetişemese, yalnız kılsa bile, yine günahları affedilir.) [Ebu Davud]
(Bir kişinin evi, camiye ne kadar uzaksa, camiye gitme
sevabı da, o kadar çok olur.) [Müslim]
(Abdest alıp, mescide gelen, evine dönünceye kadar
namazda sayılır.) [Hâkim]
İmam bid’at ehli veya fâsıksa, evinde kılmalı. Evinde
cemaatle kılarsa daha iyidir.
İmamla vacib namaz kılmak
Sual: Farz kılan imama uyup, nafile kılan kimse, herhangi bir
sebeple namazını bozsa, sonra yine o imama uyarak, bozduğu namazın kazasına
niyet etse, caiz olur mu?
CEVAP
Evet, caiz olur. (Fetava-i Hindiyye)
İmama sonradan uyan
Sual: İmama birinci rekâttan sonra yetişen kimse, son oturuşta,
Ettehıyyatü’yü okuduktan sonra ayağa kalksa, fakat imam, az sonra secde-i sehv
yapsa, bu kimse, oturup imamla secde-i sehv yapmasa, namazı bozulmuş olur mu?
CEVAP
Ettehıyyatü'yü okuyup ayağa kalkmak yanlıştır. İmamın selam vermesini beklemek
lazımdır. Beklemeden ayağa kalkılırsa, namaz bozulmuş olmaz, ama namazın
sonunda secde-i sehv yapmak gerekir. (Halebî)
Bir kişiyle cemaat olmak
Sual: Bir kişiyle cemaatle namaz kılarken, imamın abdesti bozulup
gitse, yanındaki bir kişinin namazı bozulur mu? Yoksa kaldığı yerden devam
edebilir mi?
CEVAP
Kaldığı yerden namaza devam eder.
İmam olmaya niyet
Sual: Tek başına farz kılana, bir başkası uyabilir mi? Uyarsa
cemaat sevabı alır mı?
CEVAP
Farzı kılan kimseye, kadın uyamazsa da, erkek uyabilir. Cemaat sevabı da alır.
İmam olan kimse ise, imam olmaya niyet etmediği için cemaat sevabı alamaz.
İftitah tekbirini imamdan önce almak
Sual: İlk tekbiri, imamdan önce alanın namazı sahih olur mu?
CEVAP
İftitah tekbirini yani namaza başlarken alınan ilk tekbiri, imamdan önce alanın
namazı sahih olmaz. Çünkü imam, namaza henüz başlamamış oluyor. İmamdan önce
tekbir alınca, yani (Allahü ekber) deyince, imama uyulmamış olur. İmam, iftitah
tekbirini almış sanarak, (Allahü ekber) diyerek namaza duran
kimse, imamın ilk tekbiri aldığını görünce hemen, yeniden tekbir alıp imama
uymalıdır. Uymazsa namazı sahih olmaz. İmam rükûda iken, o rekâta yetişeyim
diye, acele rükû’a eğilirken tekbir alan da imama uymamış olur. Rükûa yetişemeyecek
olanın da, imama uymasının sahih olması için, (Allahü ekber) diyerek
ilk tekbiri ayakta alması şarttır.
Safları sıklaştırmak
Sual: Cuma günleri cemaat çok olunca, müezzinler, (Dışarıda insan
kalmasın, safları sıklaştıralım) diyorlar. İnsan az olunca, saflarda boşluk
kalıyor. Cemaatin sıkışmaması için safların seyrek olması daha uygun mudur?
CEVAP
Cemaat çok olsa da, hattâ bir saf olsa da, saflarda boşluk bırakmak mekruhtur.
Çünkü safların sık olması, rahmetin gelmesine sebep olur. Hava sıcak da olsa, safları
sık tutmalı. Saflar sıklaştırılıp omuzlar birbirine sıkıca değmeli. Eshab-ı
kiram, safları çok sıklaştırdıkları için, elbiselerinin omuzları eskirdi. İki
hadis-i şerif:
(Namazda, omuz omuza sık durun! Açıklıkları kapatın ki, araya şeytan
girmesin!) [Hâkim]
(Allahü teâlâ, safı sıklaştırana rahmet, safta boşluk
bırakana gazap eder.) [Nesâî]
Demek ki, safların sıklaştırılmasının cemaatin dışarıda
kalmasıyla alakası yoktur. Cemaat çok az olsa da, hattâ 2-3 kişi olsa da safı
sık tutmalıdır.
Sabahı geç kılmak
Sual: Bir vaiz, (Yalnız olsun, cemaatle olsun, sabah namazını güneş
doğmasına yarım saat kalana kadar geciktirmek müstehabdır) dedi. Bu hüküm,
sadece cemaatle kılmak için değil midir?
CEVAP
Evet, sadece cemaatle kılmak için tehir edilir. Çünkü S. Ebediyye’de,
(Sabah namazını her mevsimde ortalık aydınlanınca kılmak müstehabdır. Bu
geciktirmeler, hep cemaatle kılanlar içindir. Evinde yalnız kılan, her namazı
vakti girer girmez kılmalıdır) deniyor. Evde cemaatle kılınsa da, yine vakit
girer girmez kılmak daha faziletlidir. Namazı tehir etmek, cemaatin çoğalması
içindir. (Redd-ül-muhtar)
Evde çok beklense de cemaat aynıdır. Bu bakımdan evde yalnız
veya cemaatle kılsak da, vakti girer girmez kılmalıyız.
Yatsının ilk sünneti
Sual: Cemaate yetişmek için yatsının ilk sünneti farzdan sonra
kılınabilir mi? Kılınırsa kazaya da niyet edilir mi?
CEVAP
Yatsıdan sonra mekruh vakit olmadığı için yatsının ilk sünneti farzdan sonra da
kılınabilir. Sünneti kılarken ilk kazaya kalan dört rekâtlık bir farza da niyet
edilebilir.
Mesbuk hangi sûreyi okur?
Sual: İmama ikinci veya üçüncü rekâtta uyan mesbuk, imamın okuduğu
sûrelerden daha sonrakini mi okur? İmam kısa okumuşsa, mesbuk daha uzun sûre
okuyabilir mi? İmam gizli okuyorsa, bunları da bilmediği için zammı sûre olarak
hangilerini okuması gerekir?
CEVAP
Mesbuk için öyle bir şart yok, o dilediği sûreyi okuyabilir. Yani imamın
okuduğundan öncekini de, sonrakini de, imamınkinden uzun veya kısa da
okuyabilir. Kıraatleri birinci, sonra ikinci, sonra üçüncü rekât kılıyormuş
gibi okur. Oturmayı ise dördüncü, üçüncü ve ikinci rekât sırasıyla, yani sondan
başlamış olarak yapar.
Daha kolay hafızada kalması için şöyle yapar: Hangi rekâtta
yetişirse yetişsin, mesbuk, imam selam verdikten sonra kalkar, Sübhaneke,
Fâtiha ve zammı sûre okuduktan sonra oturur.
Mesbuk’un teşehhütte okuması
Sual: Mesbuk, yani imama ilk rekâtta yetişemeyip diğer rekâtlara
yetişen veya hiçbir rekâta yetişemeyen kimse, imam son oturuşta iken, neleri
okur?
CEVAP
Mesbuk, imam son rekâtta otururken, Ettehıyyatü’yü erken bitirse, salevatları
da okumaz, sükût da etmez, imam selam verinceye kadar Kelime-i şehadeti tekrar
eder. Namazda, okumak lazım olan yerde, sükût etmek haramdır. İmam selam verene
kadar Ettehıyyatü’yü yavaş yavaş okuması da uygun olur. (Hindiyye – S.
Ebediyye)
Mesbuk olan değil de, imamla namaza başlayan kimse, birinci
oturuşta, imamdan önce, teşehhüdü bitirse, sükût edip beklemesinin mahzuru
yoktur. (Halebî-yi sagir)
Mesbukun beşinci rekâta kalkması
Sual: İmam, yanılıp dördüncü rekâtta Ettehıyyatü'yü okuduktan
sonra, beşinci rekâta kalksa, mesbuk da, imama uyarak kalksa namazı bozulmuş
olur mu?
CEVAP
Evet, mesbuk olanın namazı bozulmuş olur. (Halebî-yi sagir)
Mesbuk olmayanlar, imamla beşinci ve altıncı rekâtı da
kılsalar namazları sahih olur. Mesbuk olanın ise bozulur. Çünkü mesbuk farz
kılarken nâfile kılana uymuş oluyor. Diğerleri farzı bitirmiş nâfile kılan
imama uyarak nâfile kıldıkları için namazları bozulmuş olmuyor.
Eğer imam, dördüncü rekâta oturmadan kalksaydı, beşinci
rekâtın secdesini yapmadan yanıldığını hatırlayıp teşehhüde otursaydı mesbukun
namazı da sahih olurdu.
![](/content/images/ikonlar/Kardes_Sayfa4.jpg)